stamppot

Stamppot met status aan boord

Het nieuwe jaar is weer dik begonnen, je bent verkleumde voeten en statisch haar nu wel zat en dat nieuwe sportschoolabonnement kan je ook gestolen worden. Je bent niet de enige. Gelukkig bedachten onze voorouders de perfecte manier om jouw winterdip in de pan te hakken: stamppot.

Tekst: Charlie van Dijk

Stamppot is lekker makkelijk om te maken. Schil wat aardappelen, snipper een uitje en gooi ze met een berg wortelen, andijvie of boerenkool in een grote pan. Laat de frustraties van je werk of studie de vrije loop en stamp naar hartenlust. De kliekjes laten zich goed invriezen én het is nog lief voor je portemonnee ook!

Honderd jaar

Stamppot is gek genoeg niet zo’n eeuwenoude Hollandse klassieker als je zou verwachten. Onze voorouders begonnen pas honderd jaar geleden met het stampen van hun eten. Waarom ze daarmee begonnen, is niet bekend. Wat wel is gevonden, is het eerste echte recept voor stamppot. Dat recept staat in het Kook- en Huishoudboek voor het Platteland, dat Wilma Münch in 1931 schreef.

Recepten uit oudere kookboeken beschrijven vooral hoe je hutspot, de voorloper van stamppot, moet maken. Bijvoorbeeld in het populaire kookboek Aaltje, de volmaakte en zuinige keukenmeid uit 1803, staat hoe je een hutspot van boerenkool met aardappelen en worst maakt. Ook wat minder bekende recepten voor hutspot van zoete appelen met aardappelen en rookspek, of gestoofde peren met aardappelen en rookspek vind je terug in dit kookboek.

kook en huishoudboek

Makreel en zongedroogde tomaat

Stamppot hoeft dus helemaal geen saaie brij te zijn. Hoe je een stamppot met status maakt, weet Marike Schokking als geen ander. Marike is chef-kok van het eetcafé aan boord van het 18de-eeuwse Statenjacht De Utrecht. “Het mooie van stamppot is dat je er eindeloos mee kunt variëren”, vertelt ze. Maar tegelijkertijd zit de kracht van het eetcafé volgens haar in het kleine menu. “We hebben één soep en twee stamppotten op het menu, die wisselen continu. En ons dessert blijf het hele seizoen hetzelfde. Onze gasten vinden het fijn dat we twee stamppotten op het menu hebben, want dat betekent dat ze geen keuzestress hebben. We bereiden alle gerechten uiteraard vers, dus je kunt het altijd aangeven als je bijvoorbeeld een stamppot zonder vlees wilt.” Nu staat er onder andere een stamppot van gekleurde wortelen, pastinaak en kippendij op het menu. Een tip van Marike: “Veel mensen komen speciaal terug voor de stamppot met gerookte makreel en zongedroogde tomaatjes.”

Over het Statenjacht De Utrecht

De combinatie van het Statenjacht en stamppot is er een om van te watertanden: een stevig maal kan natuurlijk niet ontbreken aan een lange reis over zee. Statenjachten werden van de 17de tot de 19de eeuw gebruikt voor het vervoeren van mensen met status. Aan de versieringen op het schip kon men al op afstand zien dat er belangrijke personen in zaten. Het Statenjacht De Utrecht is even modern als de stamppotten die aan boord worden geserveerd. De bouwtekeningen van het schip komen uit 1746, maar het schip zelf is een replica van pas vijftien jaar oud. Het schip is het resultaat van zes jaar hard werk van tachtig jonge scheepsbouwer en beeldsnijders.

Eetcafé Statenjacht
(naast) Veilinghavenkade 14
www.eetcafeutrecht.nl (eetcafé)
www.statenjacht.nl (het Statenjacht De Utrecht)

Beeld: Tavallai, Catawiki

Redactie FM
social@frissemosterd.nl